Sztuczna inteligencja pomoże projektować eksperymenty naukowe?
7 września 2026, 10:58Laboratorium naukowe może być wyposażone we wszystkie urządzenia niezbędne do dokonania odkrycia, a mimo to naukowcy mogą nie wiedzieć, jak je ze sobą połączyć, by przeprowadzić badania. Lasery, soczewki, zwierciadła i inne narzędzia mają tak wiele możliwości, można je konfigurować na tyle sposobów, że sprawdzenie wszystkich potencjalnych rozwiązań przekracza ludzkie możliwości. Fizycy polegają więc na wiedzy, doświadczeniu i intuicji. Czasem jednak to nie wystarcza.
Wielkie modele językowe jako wirus poznawczy
7 września 2026, 08:51Sztuczna inteligencja pomaga pisać teksty, wyjaśnia trudne zagadnienia, podsuwa rozwiązania, oferuje gotowe odpowiedzi. Czy jej upowszechnienie może sprawić, że będziemy tracili zdolność do wykonywania tych czynności samodzielnie? Odpowiedź na to pytanie postanowił znaleźć międzynarodowy zespół naukowy, w skład którego wchodzili między innymi Ricard Solé z Universitat Pompeu Fabra, David C. Krakauer z Santa Fe Institute oraz Michael Levin z Uniwersytetu Harvarda.
Kobiety jak neandertalczycy. Miednica mężczyzn przeszła ewolucję
19 sierpnia 2026, 08:55W 1983 roku w jaskini Kebara na Górze Karmel w Izraelu naukowcy znaleźli niemal kompletny szkielet neandertalczyka, a wraz z nim coś, czego brak nauka odczuwała od dziesięcioleci – niemal kompletną miednicę. Wcześniej dysponowano jedynie fragmentami tej części ciała, które zaskakiwały badaczy niezwykle długą i cienką górną częścią kości łonowej. Jako że to właśnie ona wyznacza w dużej mierze obwód wejścia do miednicy (kanału rodnego) uważano, że neandertalczycy rodzili bardzo duże dzieci lub ich ciąża trwała bardzo długo. Jednak szkielet Kebara 2 pokazał słabość tej hipotezy – kość łonowa była długa, a szkielet należał do mężczyzny.
Psy rozpoznają różne ludzkie emocje
14 sierpnia 2026, 07:08Najnowsze badania, opublikowane w iScience dostarczyły jednych z najlepszych dowodów, że psy nie tylko rozpoznają ludzkie emocje po wyrazie twarzy, ale ich poziom identyfikacji ludzkich emocji wykracza poza prosty podział na „dobre” i „złe” nastawienie człowieka. Zespół pod kierownictwem Raúla Hernándeza-Péreza i Laury V. Cuayi z Uniwersytetu Wiedeńskiego przeprowadził dwa eksperymenty z użyciem funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI) u w pełni przytomnych psów.
Sztuczna inteligencja po raz pierwszy zaprojektowała funkcjonalny genom bakteriofaga
7 sierpnia 2026, 11:11Zespół badaczy z Arc Institute, Uniwersytetu Stanforda i Memoral Sloan Kettering Cancer Center – pod kierunkiem Samuela H. Kinga, Maksa E. Wilkinsona i Briana L. Hie – opublikował pracę, która przesuwa granice biologii syntetycznej. Po raz pierwszy udało się zaprojektować za pomocą sztucznej inteligencji kompletne, funkcjonalne genomy wirusów – bakteriofagów. Naukowcy wykorzystali modele językowe Evo 1 i Evo 2 wyspecjalizowane w genomie. Modele te, podobnie jak modele generujące tekst, uczą się reguł rządzących sekwencjami DNA na ogromnych zbiorach danych, obejmujących materiał z ponad dwóch milionów genomów.
Blaszki mitochondrialne – nowy typ patologii w mózgach chorych na Alzheimera
5 sierpnia 2026, 09:31Choroba Alzheimera od dekad kojarzona jest przede wszystkim z blaszkami amyloidowymi i splątkami neurofibrylarnymi. Jednak terapie celujące w białko amyloidowe beta przynoszą jedynie ograniczone korzyści kliniczne, a choroba wciąż pozostaje nieuleczalna. Xiuli Dan oraz zespół badaczy z National Institute on Aging (NIH) oraz University of Minnesota, kierowany przez Vilhelma Bohra i Paula Robbinsa, opisali w Nature Neuroscience zupełnie nowy typ zmian patologicznych w mózgu — tzw. blaszki mitochondrialne (mitochondrial plaques, MP).
Poznaliśmy pierwsze imię majańskiego matematyka-astronoma. Uczony żył 1300 lat temu
24 lipca 2026, 10:15W 2010 roku, podczas wykopalisk w gwatemalskim Xultun, archeolodzy natrafili na niepozorną kamienną komorę. Jej ściany pokrywały malowidła przedstawiające dostojników z tytułem taaj („obsydian"), a wśród nich władcę Xultun, Yax We'n Chan K'inicha. Prawdziwa sensacja była ukryta nie w wizerunkach, lecz w gęstwinie drobnego pisma naniesionego później na te same ściany. To ponad pięćdziesiąt „mikrotekstów" zawierających obliczenia dotyczące kalendarza i astronomii. Autorzy badań, Franco D. Rossi z Massachusetts Institute of Technology, David Stuart z University of Texas at Austin i Heather Hurst ze Skidmore College, poinformowali na łamach Antiquity, że wśród tekstów znaleźli coś wyjątkowego – imię matematyka.
Walka o widoczność w sieci: Google, modele językowe i generatywne odpowiedzi AI
23 lipca 2026, 19:08Przez lata Google miało niemal monopol na widoczność w sieci. Kto zajmował wysokie miejsca w wynikach, ten przejmował uwagę i ruch. Ta pozycja nadal jest bardzo silna – w czerwcu 2026 roku Google miało 89,26% udziału w polskim rynku wyszukiwarek. Dziś jednak o uwagę użytkownika rywalizują również ChatGPT i inne narzędzia AI, które zamiast listy linków mogą podać gotową odpowiedź wraz ze źródłami. Widoczność nie kończy się więc już na pozycji w Google. Liczy się także to, czy marka, strona albo ekspert zostaną uznani za źródło warte przywołania.
Pierwsze udane obrazowanie RTG na orbicie
23 lipca 2026, 08:52Przez ponad cztery dekady jedyną wiarygodną metodą obrazowania medycznego dostępną astronautom było USG. Wymaga ono jednak dobrze przeszkolonego operatora, a jego pracę dodatkowo utrudnia mikrograwitacja, w wyniku której dochodzi do przesunięcia płynów ustrojowych i zmiany rozkładu gazów w jelitach. Stąd potrzeba znalezienia innej metody obrazowania, która może się przydać podczas długotrwałych misji kosmicznych. Zespół pod kierownictwem dr Sheyny Gifford z Mayo Clinic postanowił sprawdzić, czy dostępny komercyjnie, przenośny aparat rentgenowski może się sprawdzić na orbicie – wyniki opublikowano w czasopiśmie Radiology.
Viagra wspomoże onkologię? Sildenafil zapobiega przerzutom?
22 lipca 2026, 10:57Viagra (sildenafil) kojarzy się głównie z leczeniem zaburzeń erekcji. Tymczasem zespół naukowców z Instytutu Weizmanna w Izraelu, kierowany przez prof. Ayelet Erez, opublikował w Cancer Research pracę, która pokazuje, że ten sam lek może ograniczać rozprzestrzenianie się nowotworów i działa przez mechanizm, którego nikt wcześniej nie opisał.
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 …
